POTENCJAŁ UWARUNKOWAŃ PRZYRODNICZYCH A SCALENIE GRUNTÓW ROLNYCH – STUDIUM PRZYPADKÓW W WOJ. LUBELSKIM
 
Więcej
Ukryj
1
Faculty of Geodesy, Geospatial and Civil Engineering, University of Warmia and Mazury in Olsztyn
2
Faculty of Environmental Engineering and Land Surveying, University of Agriculture in Krakow
AUTOR DO KORESPONDENCJI
Małgorzata Dudzińska   

Institute of Geography and Land Management, Faculty of Geodesy, Geospatial and Civil Engineering, University of Warmia and Mazury in Olsztyn, ul. Prawocheńskiego 15, 10-724 Olsztyn
Data publikacji: 30-04-2019
 
Acta Sci. Pol. Formatio Circumiectus 2018;17(4):205–222
 
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE ARTYKUŁU
W Polsce prace scaleniowe prowadzone są głównie w południowej części kraju. W trzech województwach: lubelskim, podkarpackim i małopolskim zrealizowano w latach 2004–2013 dużą liczbę scaleń, porównując do średniej krajowej – powyżej 20 tys. ha w każdym z województw. W innych trzech województwach nie realizuje się scaleń (warmińsko-mazurskie, zachodniopomorskie, kujawsko-pomorskie), pomimo że z badań wynika (Jędrejek i inni, 2014), iż potrzeby prac scaleniowych występują dla wszystkich województwach. Według Wocha i Głażewskiego (2014) jedną z przyczyn takiego stanu są utrudnienia w realizacji scaleń wynikające z konieczności zachowania cennych przyrodniczo walorów środowiska na obszarach chronionych. Celem artykułu jest analiza i ocena potencjału przyrodniczego poszczególnych gmin, a także konfrontacja obliczonych mierników z powierzchnią zrealizowanych już prac scaleniowych. W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytania – Czy istnieje zależność między uwarunkowaniami przyrodniczymi gmin, w których realizowano scalenia gruntów rolnych, a powierzchnią zrealizowanych scaleń na badanym obszarze? Czy wpływ potencjału przyrodniczego gmin jest pozytywny czy negatywny w odniesieniu do realizowanych scaleń? Jakimi uwarunkowaniami przyrodniczymi charakteryzują się gminy, w których realizowano scalenia gruntów rolnych? W badaniach przeprowadzono kwerendę literatury przedmiotu. Analiza i ocena uwarunkowań przyrodniczych została wykonana w oparciu o badania z grupy podejść przestrzenno-statystycznych. Potencjał środowiska przyrodniczego został przeanalizowany pod kątem waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej, analizy wskaźnika lesistości oraz wskaźnika obszarów chronionych. Dokonano syntetycznej oceny miernika potencjału środowiska przyrodniczego, a następnie obliczono współczynnik korelacji Pearsona pomiędzy obliczonym miernikiem potencjału środowiska a powierzchnią zrealizowanych scaleń. Obszar badań obejmował woj. lubelskie. Polem podstawowej oceny była gmina. Szczegółowo przeanalizowano jednostki, na terenie których zrealizowano w latach 2004–2013 scalenia gruntów rolnych. Badania pokazały, że potencjał środowiska przyrodniczego w większości gmin woj. lubelskiego znajduje się na poziomie średnim. Wykazano również, że istnieje zależność korelacyjna pomiędzy powierzchnią zrealizowanych scaleń a poziomem potencjału uwarunkowań przyrodniczych. Jakość środowiska przyrodniczego na obszarach wiejskich jest potencjalnie zagrożona przez intensyfikację produkcji rolnej, ponieważ ekspansja gospodarcza może wpłynąć na zanik naturalnych siedlisk i ograniczenie bioróżnorodności. Zatem zachowanie potencjału przyrodniczego przy jednoczesnych działaniach zmierzających do poprawy warunków prowadzenia produkcji rolniczej to działania antagonistyczne. Z drugiej strony zagrożenie dla form ochrony przyrody stanowi brak modernizacji infrastruktury na obszarach wiejskich, w tym kanalizacji i gospodarki odpadami, które stanowią nieodłączne działania przy realizacji prac urządzeniowo-rolnych.
ISSN:1644-0765