Cel pracy:
Celem pracy było określenie stopnia rozproszenia zabudowy na wybranych obszarach wiejskich województwa małopolskiego w latach 2014‒2024 z wykorzystaniem wskaźników autokorelacji przestrzennej (Morana I). Testowano hipotezę o większym skupieniu zabudowy na obszarach z wysokim pokryciem miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego (mpzp) w porównaniu z terenami rozwijanymi głównie na podstawie decyzji o warunkach zabudowy.

Materiał i metody:
Badanie obejmowało analizę czterech gmin o różnym stopniu pokrycia miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego w latach 2014–2024, z wykorzystaniem danych BDOT10k. Obliczono statystyki globalne i lokalne Morana I w środowisku QGIS dla wybranych obszarów. Analiza opierała się na siatce kwadratów 250 × 250 m.

Wyniki i wnioski:
We wszystkich gminach wartości globalnego wskaźnika Morana były dodatnie (0,36–0,49), wskazując na tendencję do skupienia zabudowy, z wyraźnym udziałem rozproszenia. Wartość wskaźnika wzrosła w każdej gminie (od 3% do 9%) na przestrzeni 10 lat. Analiza lokalna wykazała stabilność głównych klastrów zwartej zabudowy (HH) oraz terenów niezabudowanych (LL). Uzyskane wyniki nie potwierdziły hipotezy – wzrost autokorelacji przestrzennej zaobserwowano we wszystkich badanych obszarach, ale jego intensywność nie była proporcjonalna do stopnia pokrycia miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego.