PRACA ORYGINALNA
Stosowalność wzoru empirycznego Stachý na wyznaczanie przepływu średniego niskiego
Więcej
Ukryj
1
Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy
2
Instytut Technologiczno-Przyrodniczy – Państwowy Instytut Badawczy
3
Katedra Matematyki, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu
Zaznaczeni autorzy mieli równy wkład w przygotowanie tego artykułu
Data nadesłania: 04-12-2025
Data ostatniej rewizji: 24-12-2025
Data akceptacji: 24-12-2025
Data publikacji: 09-01-2026
Autor do korespondencji
Kazimierz Banasik
Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowy Instytut Badawczy
Acta Sci. Pol. Formatio Circumiectus 2025;24(4):47-57
INFORMACJE KLUCZOWE
- The impact of environmental changes on renewable water resources
- Stachy's formula for medium low flow - SNQ overestimation of measured values
- New formulas for determining SNQ
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel pracy:
1. Sprawdzenie stosowalności wzoru Stachý na średni niski przepływ ‒ SNQ w małych rzekach nizinnych monitorowanych przez krajową służbę hydrologiczną. 2. Zmodyfikowanie formuły Stachý na wyznaczanie średniego niskiego przepływu z wykorzystaniem parametrów charakteryzujących zlewnie, jak we wzorze oryginalnym.
Materiał i metody:
W badaniach wykorzystano przepływy z lat 1991‒2020, z 91 stacji wodowskazowych IMGW-PIB, o zlewniach do 550 km2. Analizę statystyczną, w której przepływ średni niski uzależniono od parametrów charakteryzujących zlewnię, przeprowadzono oddzielnie dla dwóch obszarów: 1) północnego – obejmującego rzeki Przymorza, dolnej Wisły i Pojezierza Mazurskiego, oraz 2) środkowego i południowo-wschodniego – obejmującego rzeki dolnej Odry z Wartą i Notecią, środkowej Wisły z Narwią od Ostrołęki i z Sanem. Liczba stacji wodowskazowych w poszczególnych obszarach wyniosła odpowiednio: 43 i 48.
Wyniki i wnioski:
1. Zastosowanie oryginalnego wzoru Stachý do wyznaczenia SNQ na podstawie parametrów fizjograficznych zlewni wskazuje na dopasowanie obliczonych wartości z wynikami pomiarów oceniane współczynnikiem R2, wynoszącym 68,5% w obszarze północnym i 43,0% w obszarze środkowym i południowo-wschodnim. 2. Zastosowanie zmodyfikowanych formuł do wyznaczenia SNQ wskazuje na lepsze dopasowanie obliczonych wartości z wynikami pomiarów w każdym z rozpatrywanych obszarów, oceniane współczynnikiem R2, wynoszącym w wymienionych obszarach odpowiednio: 81,6% i 58,3%. 3. W zmodyfikowanych formułach dla obydwu obszarów uzyskano jeden z wykładników parametrów zmiennych opisujących, przeciwny do tego z oryginalnego wzoru Stachý; mianowicie wartość SNQ maleje w obszarze północnym wraz ze wzrostem parametru jeziorności, a w obszarze środkowym i południowo wschodnim ‒ wraz ze wzrostem spadku cieku.